Esperantos 16 Regelar
(De regerlar i Esperanto van
de Svenska Esperantofedersjon)
- En unenskid artikel eksiste neet; eksiste nur en enskid artikel (la), gelik for ala slektar, kasar ent numberar.
- De substantivar have neet de endning o. For formen de plural, man tilgive de endning j. Nur tvo kasar eksiste: nominativ ent akuzativ; de last ere formte van de nominativ van tilgivning de endning n. De andere kasar ere utdrukte met de preposisjons help (de genetiv met de, de dativ met al, de ablativ met per oder andere preposisjonar enlit de sens).
- De adjektiv ende met a. Kasar ent numberar so met de substantiv. De komparativ ere makte met de vort pli, de superlativ met plej; for de komparativ man gebruke de konjunksjon ol.
- De fundamentig numeralar (neet deklinte) ere: unu, du, tri, kvar, ses, sep, ok, naŭ, dek, cent, mil. De tenar ent hundredar ere formte van enfak samenstandning av de numeralar. For zeegen de ordig numeralar man tilgive de adjektivs endning; for de mikirning - de sufiks obl, for de brekning - on, for de kolektig - op, for de apartirig - de vort po. Uter da substantivig ent adverbig numeralar kane eren gebrukte.
- Personig forvortar: mi, vi, li, ŝi, ĝi (over en objekt oder en tir), si, ni, vi, ili, oni; de besitig forvortar ere formte van tilgivning de adjektivig endning. De deklinning ere lik de substantivar.
- De verb ere neet enderte enlit personar nider numberar. De verbformar: de gesenkig verbtid aksepte de endning -as; de paste verbtid -is; de futur verbtid -os; de kondisjonel -us, de befelning -u; de infinitiv -i. Partzipar (met adjektivig oder adverbig sens): aktiv gesenk -ant; aktiv paste -int; aktiv futur -ont; pasiv gesenk -at; pasiv paste -it; pasiv futur -ot. Ala pasivformar ere formte met de help av en form av de verb esti ent en pasiv partizip av de brukte verb; de preposisjon for de pasiv ere de.
- De adverbar ende met e; komparativgradar lik de adjektivar.
- Ala preposisjonar derselv forlange de nominativ.
- Vari vort ere leste so som het ere skribte.
- De beton ere altid op de vorlast silab.
- Samensette vortar ere formte met enfak samensetning av de vortar (de haptvort steje bej de end); de gramatikig endningar ere segte og som selvstejende vortar.
- Met en andere negativ vort, de vort ne ere utlaste.
- For zeegen riktning, de vortar kreege de akuzativig endning.
- Ala preposisjonar have definte ent konstant meenning; men als vi muste gebruken soma preposisjon ent de rekt sens zeege neet til os, va namig preposisjon vi muste tegen, dan vi gebruke de preposisjon je, va have neet en selvstejende meenning. Anstat de preposisjon je, man kane gebruken de akuzativ on preposisjon.
- De so-namte melannasjon vortar, for eksempel da va de merhet av sprakar tegte van en
kel, ere gebrukte i de sprak Esperanto on enderning, akseptende nur de ortografi de des sprak; men
mika vortar van un radikal ere gudre for gebruken unenderte nur de fundamentig vort ent de andere
formen van des last entil de Esperantospraks regelar.
- De endig vokal av de substantiv ent de artikel kane eren utlaste ent ersette met apostrof.
Bakgo til LeÅksmans Nordienseed,
til de LeÅksmans Esperantejo,
oder til LeÅksman.com indeks.
